Bezoek zelf kamp Ybenheer of Oranje 10-12 oktober.

Van de heer Timmerman ontvingen wij onderstaand bericht.

Deze week is de week van de toegankelijkheid met als speciaal thema ‘Natuur en Cultuur’. Op de kampen Ybenheer en Oranje komt dat allemaal perfect bij elkaar. Op donderdag 10, vrijdag 11 en zaterdag 12 oktober wordt er door Natuurmonumenten en de werkgroep uit Fochteloo tussen 13.00 uur en 16.00 uur stevig uitgepakt met gratis koffie, thee, oranjekoek van de wereldkampioen oranjekoekbakken, verse spekkoek waar al een bijdrage voor de aardbeving op de Molukken in zit, rondleidingen, extra informatie, enz. Iedereen met hart voor de weggestopte geschiedenis van al die kampen/woonoorden is, lopend of rollend, van harte welkom.

Als je in de buurt bent zou ik zeker even langs gaan.

IMG_3007
Kamp Oranje gezien vanaf de parkeerplaats van kamp Ybenheer.

 

Panggajo: een boek over de Molukse geschiedenis in Capelle a/d IJssel.

Inleiding

Op twintig september vond in Capelle aan de IJssel de boekpresentatie van ‘Panggajo van woonoord naar woonwijk’ plaats. Ik kon er niet bij zijn omdat ik thuis in het ziekenmandje lag. Maar gelukkig kreeg ik de woensdag erna een mail dat ik het boek diezelfde dag kon ophalen bij Nunu Mahua in Capelle. Ik sprong in de auto en haalde het boek op. Bij het gemeenschapshuis waren ze net bezig met oefeningen dus jammer genoeg geen tijd voor een praatje. Het boek is echter een kennismaking met de gemeenschap op zich.

IMG_5571
De voorkant van het boek.

Het boek Panggajo

Gelukkig wordt in het voorwoord uitgelegd wat Panggajo betekent want ik spreek geen Maleis. Panggajo betekent roeien en het concept wordt hier gebruikt om de generaties te verbinden. Het mooie aan dit boek is dat het niet door één persoon is geschreven maar door een team van mensen van de Werkgroep Gedenkboek Capelle. Het hele boek straalt die gemeenschapszin uit. Vele mensen komen aan het woord uit verschillende generaties en achtergronden wat tot een goed leesbaar boek leidt. Het voordeel van een team is ook dat ze de interviews met mensen van de eerste generatie, uitgevoerd door een eerdere werkgroep, netjes opgenomen hebben in het boek. De noodzaak van het boek wordt hier extra duidelijk omdat drie van de vijf geïnterviewde ondertussen overleden zijn. Er is ook een documentaire gemaakt van deze interviews die op youtube te zien is.

Het boek zelf is kloek met 391 pagina’s, veelal in kleur en met vele foto’s. De teksten zijn zeer gevarieerd van de voorgeschiedenis van de Molukse mensen voor zij naar Nederland kwamen, het woonoord en de woonwijk, maar ook politiek, religie en cultuur komen aan bod. Dit alles doorspekt met persoonlijke interviews van mensen. Zo worden de historische gebeurtenissen behapbaar en inleefbaar. Moeilijke perioden worden niet uit de weg gegaan zoals de bezetting van de Indonesische ambassadeurswoning in Wassenaar en de gewelddadige inval in IJsseloord door 1000 man politie en militairen. Maar ook de verbondenheid met de Molukse cultuur door onder andere een Tifa groep en Tjakalele dansgroep wordt beschreven. De verbondenheid van de wijk en haar bewoners komt duidelijk naar voren, waar sport en muziek een belangrijke rol spelen.

IMG_5572
Plattegrond van IJsseloord met daarnaast een foto van het woonoord en de woonwijk Oostgaarde in Capelle.

Conclusie.

Het boek is zeer de moeite waard en ik raad iedereen aan het te lezen. Laat je niet weerhouden door de vele pagina’s want het leest makkelijker dan menig dun boekje. Dit is een ware verdienste van de werkgroep. Daarnaast is het voor ons onderzoek ook erg handig omdat er een duidelijke plattegrond is afgebeeld en daarbij een lijst is gevoegd van alle families die in het kamp hebben gewoond (inclusief barak nummer). Er verschijnen steeds meer boeken over de individuele woonoorden en woonwijken. Dat laat zien dat de huidige generatie interesse heeft in de Molukse geschiedenis. En voor ons onderzoek geeft het kleur aan de kampen waar meestal nog maar weinig ter plekke van terug is te vinden.

Kamp Mantinge vanuit de auto.

Inleiding

Het leven van een hedendaags archeoloog gaat niet altijd over rozen. Soms zit het weer tegen, zo koud dat je vingers geen pen kunnen vasthouden of zo warm dat je van schaduw naar schaduw loopt. Soms kun je niet een terrein op of kun je het terrein niet goed lokaliseren. Maar hier in Mantinge was er een ander obstakel, een grote hond (rottweiler) die los liep zonder een mens in zicht.  Nu staan rottweilers er om bekend dat zij hun plek en eigenaar verdedigen dus het leek ons niet veilig om uit te stappen. Maar ook vanuit de auto kun je observaties doen.

Kamp Mantinge

BAT_Mantinge_10_IMG_3114
Kamp Mantinge, totaal overbouwd.

Van het originele kamp konden wij vanuit de auto niets terugzien. Maar ik denk dat als we op de plek rond hadden gelopen we niet veel meer hadden gezien. Op de plaats waar kamp Mantinge lag zijn drie grote schuren gebouwd. Deze schuren zijn parallel aan elkaar gebouwd terwijl de originele plattegrond van het kamp een driehoekige indeling laat zien. De schuren hebben een dusdanige omvang dat er weinig kans is dat er nog sporen van het oude kamp zijn overgebleven. Hoogstens zouden er nog wat resten in de grond aanwezig kunnen zijn in het weilandje voor de schuren.

Het kamp Manting had namelijk op de korte zijde twee kleine barakken, die wat dichter bij de weg lagen. Een visuele inspectie van het weiland gaf ons echter geen aanleiding om te vermoeden dat er nog substantiële zaken te vinden zijn. In ons autootje waren we namelijk moedig genoeg om enkele keren heen en weer te rijden.

Het enige wat nog bij het originele kamp kan horen is de bomenrij achter de linker schuur. Op Google-earth is namelijk te zien dat deze bomenrij schuin op de huidige perceelgrenzen staat. En daarmee de driehoekige structuur van het kamp lijkt te volgen.

We besloten naar de zijkant van het kamp te rijden om te zien of daar nog iets te vinden was.

BAT_Mantinge_10_IMG_3116
De zij- en achterkant van kamp Mantinge.

Ook hier was eigenlijk niets terug te vinden. De bebouwing op het huidige terrein is nogal fors. En van de weg af is het niet goed toegankelijk. Het nemen van een goede foto werd bemoeilijkt door de vele begroeiing langs de weg.

BAT_Mantinge_10_Hek inzoom
Hek langs kamp Mantinge.

Het enige wat ons opviel was dat in het hek dat ongeveer naast het kamp moet hebben gelopen enkele hele grote palen zaten. Deze waren niet in verhouding tot de rest van het hek. Misschien gaat het hier om oude palen die ooit onderdeel uitgemaakt hebben van het originele hek.

Conclusie.

Op de plek van het kamp Mantinge is er weinig tot niets dat ons herinnert aan het verleden. Geen bordje of monument en de meeste sporen lijken uitgewist. We konden het kamp niet goed onderzoeken, maar de vraag is of een betreding van het terrein ons veel meer had geleerd.

 

Geesbrug achter het hek.

Inleiding

Na de onduidelijkheden over de kampen bij Ruinen – het lijkt nu duidelijk dat het kamp dat ik Stuifzand noemde eigenlijk Ruinen is en Stuifzand ten noorden van Hoogeveen ligt (ook met dank aan Julia Cepat) – is het fijn om een kamp te bezoeken waar geen twijfel over bestaat. Aan de wegkant is een monument voor de Joodse gevangenen uit de Tweede Wereldoorlog. Jammer genoeg is er niets dat herinnert aan de Molukse bewoning.

Het kamp bezoek op een afstandje

BAT_Geesbrug_13_IMG_3093
Kamp Geesbrug gezien van achter het hek.

Kamp Geesbrug is tegenwoordig een varkens vermeer-bedrijf. De eigenaar was niet thuis, maar had zijn telefoonnummer op de deur hangen. Dus belden wij hem op om te vragen of het goed was dat we even rondkeken en foto’s maakten. De boer was heel vriendelijk, maar om hygiënische redenen mochten we niet voorbij het hek. Dit hebben we dan ook niet gedaan.

Het zicht op de voormalige barakken was goed, maar we konden niet zien of er nog andere elementen uit de tijd van het kamp overgebleven zijn. De structuur van het kamp is nog aanwezig maar er is van alles bij gebouwd en verbouwd.

kaart geesbrug1994-2000
Geesbrug links op de topografische kaart van 1994 en rechts op de topografische kaart van 2000.

De oude barakken die in v-vorm tegenover elkaar lagen zijn nog aanwezig, wel omgebouwd tot schuur. De gebouwen die aan beide zijden van de ingang staan zijn volledig herbouwd. En er zijn drie lange schuren toegevoegd. De schuur op die op de foto achter het varken staat is de middelste schuur.

Om het terrein lag een bossage die nog zou kunnen stammen uit de tijd van de Molukse bewoning. Jammer genoeg nam deze het zicht weg van het binnenterrein zodat we weinig informatie konden verzamelen door er omheen te lopen.

BAT_Geesbrug_13_IMG_3099
Bossage om het terrein van kamp Geesbrug.

 

Conclusie

Het kamp Geesbrug is nog deels aanwezig, alhoewel helemaal in aangepaste vorm. Alles is verbouwd om het geschikt te maken voor het houden van varkens. Er is wel een monument, maar niet voor de Molukkers. Ook wordt er nergens herinnert aan het andere gebruik van het kamp, eerst als arbeiderskamp, en later voor dienstweigeraars en evacuees. Het Joodse monument zorgt ervoor dat de lokatie van het kamp Geesbrug niet vergeten wordt. Aan ons de taak om het andere gebruik van deze plek ook niet te doen vergeten.

Is Stuifzand dan toch Ruinen…

Inleiding

In de vorige blog dacht ik kamp Stuifzand te beschrijven en kon ik kamp Ruinen niet vinden. De heer Schonewille gaf echter een andere interpretatie. Volgens hem heb ik kamp Ruinen beschreven en ligt kamp Stuifzand aan de Wijsterseweg in Stuifzand ten noorden van Hoogeveen. Ik was dit laatste kamp ook al tegengekomen, maar kon geen informatie vinden over Molukse bewoning.

Vraag aan de lezer

Daarom vraag ik nu aan de lezers: zijn er nog oud-bewoners van beide kampen die uitsluitsel kunnen geven over de locaties van kamp Ruinen en Stuifzand?

De mogelijke locaties die we nu hebben zijn;

Screen Shot 2018-08-18 at 17.33.13
Mogelijke locatie kamp Ruinen zoals voorgesteld door de Heer Schonewille. En door mij in de vorige blog omschreven als Stuifzand.

Kamp Ruinen zou volgens de heer Schonewille liggen aan de Ruinerweg 18 ten zuiden van Ruinen. Daar bevindt zich nu Van Harte Recreatiecentrum.

Screen Shot 2019-09-09 at 11.51.29
De locatie van kamp Stuifzand zoals voorgesteld door de heer Schonewille.

De locatie van kamp Stuifzand zou dan ten noordoosten van het gehucht Stuifzand zijn. Ongeveer waar de Wijsterseweg overgaat in de Vamweg.  Over de mogelijke locatie van Stuifzand heeft ook de heer Timmermans een idee. Hij schrijft: “Op bijna 3 kilometer ten O.N.O van Stuifzand lag een kamp van de werkverschaffing dat een aantal jaren na de oorlog nog intact was. Het heette kamp Gijsselte en lag op de kruising van de Domeinweg en het fietspad van Echten naar Pesse.” Dit is dus een andere lokatie dan die van de heer Schonewille.

Door de vele werkkampen in de omgeving is het dus moeilijk om uitsluitsel te geven puur en alleen op kaartaanduidingen van kampen. En het feit dat kampen regelmatig herbenoemd werden als ze als Moluks woonoord gingen dienst doen, maakt de zaak niet eenvoudiger.

Ten slotte

Het zou voor ons onderzoek goed zijn om hier uitsluitsel over te krijgen. We proberen namelijk een zo volledig mogelijk beeld van alle voormalige woonoorden te vinden. En zoals blijkt is de informatie niet altijd eenduidig.  Wij kunnen meegaan met de informatie die de heer Schonewille heeft verstrekt. Daarnaast zouden wij graag van oud bewoners willen horen over deze woonoorden. Beide kampen zijn namelijk slecht terug te vinden in de verschillende bronnen zoals het internet en krantenarchieven. Wij hopen U reactie tegemoet te zien.

Ruinen, Kamp Stuifzand en….

Inleiding

Kamp Stuifzand in Ruinen ligt zoals de meeste kampen ver van de bebouwde kom en we reden er dan ook heen zonder het plaatsje Ruinen te zien. Kamp Stuifzand is makkelijk te vinden als je weet waar het is. Maar de vraag blijft waar ligt kamp Ruinen en is dit wel ooit een echt kamp geweest. Op de CAS-lijst van de kampen staan twee kampen: nr 11 Ruinen en nr 12 Stuifzand. Stuifzand is te vinden. En ik heb tijdens een middag bij het Moluks Historisch Museum een voormalig inwoonster van Stuifzand gesproken, dus dat kamp bestaat. Deze bewoonster wist echter niks van een tweede kamp en daar is ook in andere bronnen niets over te vinden. Is kamp 11 nooit in gebruik geweest en bestaat het alleen op de CAS-lijst? Waarschijnlijk wel, daarom kan ik hier beter schrijven over wat we wel weten, kamp Stuifzand.

BAT_Stuifzand_12_IMG_3081
Kamp Stuifzand, nu een rustig recreatieoord met stenen huisjes.

Kamp Stuifzand

Toen wij Stuifzand bezochten was de beheerder jammer genoeg niet aanwezig. Er stond op een bordje namelijk dat hij graag vertelde over het verleden van de plek. Wij gingen er maar vanuit dat deze meneer het niet erg zou vinden als we zelf zouden rondkijken. De vakantiehuisjes zijn duidelijk nieuwbouw, maar staan op eenzelfde wijze aan het centrale veld als de voormalige barakken. De driehoeksvorm met aan de smalste zijde geen bebouwing is duidelijk herkenbaar. Dit wordt versterkt doordat het midden terrein open is gebleven. Van de vijver, die op meerdere kampen aanwezig was om mogelijke brand te blussen, was niet meer zichtbaar in het landschap. Er was wel een put aanwezig, maar uit welke tijd deze stamt is niet duidelijk.

BAT_Stuifzand_12_IMG_3083
Put in het midden van het grasveld.

Bij de ingang lijkt nog een oude paal van de toegangspoort aanwezig te zijn.

hek
Paal bij de ingang van het kamp.

 

Conclusie

De structuur van kamp Stuifzand is nog aanwezig, maar de sfeer is totaal veranderd. Hier en daar zijn nog elementen van het oude kamp terug te herkennen. De Molukse bewoning wordt nergens genoemd, maar misschien had de beheerder daar over kunnen vertellen.

Kamp De Fledders, voorbij de verte.

Inleiding

Voor wie het boek Het Pauperparadijs van Suzanna Jansen heeft gelezen, weet dat Veenhuizen ver van de bewoonde wereld ligt. Als je dan na Veenhuizen nog even verder gaat kom je bij kamp De Fledders. Het kamp ligt voorbij de verte en is totaal van de aardbodem weggevaagd.

Het kamp

Screen Shot 2018-08-18 at 16.31.11
Kamp de Fledders in de hoek van de weg midden op de Topografische kaart van 1954

De Fledders is maar kort gebruikt als Moluks woonoord van mei tot en met september 1951. In die periode werden er 300 vrijgezellen mannen opgevangen.

MUMA_FF10380_wwwopac
Bewoners poseren bij kamp de Fledders, foto Moluks Historisch Museum FF10380.

Het kamp heeft echter een langere geschiedenis en werd in de jaren dertig gebouwd voor werklozen. In die jaren werden er ook al Joodse vluchtelingen uit Duitsland opgevangen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het een Joods werkkamp, waarvan de bewoners in 1942 allemaal naar Westerbork werden afgevoerd. De volgende groep bewoners zijn een in de geschiedenis over het algemeen onderbelichte groep: afgedankte minnaressen van Duitse officieren met hun kinderen. En na de oorlog werden er NSB-ers geïnterneerd. De Molukse vrijgezellen waren de laatste groep en lang na hun vertrek in 1960 werd het kamp afgebroken. Wat resteert is een weiland.

BAT_De_Fledders_7_IMG_2930
Kamp de Fledders nu.

 Conclusie

Het is dat er een monument staat voor de Joodse bewoners tijdens de Tweede Wereldoorlog anders rijdt je er zo voorbij. Niets herinnert verder aan het kamp en de langere geschiednis die het heeft. Het Moluks verleden is hier alleen aanwezig in de hoofden die bekend zijn met deze geschiedenis. Toen ik er was, reden er om de vijf seconden motors langs vanwege een route in verband met de TT-Assen, waardoor het afgelegen karakter wat minder duidelijk was. Verder was er niks, alleen een leeg weiland.

Kamp Ybenheer: een weerbarstig park

Inleiding

Zo rustiek als kamp Oranje is, zo weerbarstig is kamp Ybenheer.  Ze liggen gebroederlijk naast elkaar met een weiland er tussen maar het zijn twee verschillende karakters. Dit begint al bij de ingang. Kamp Ybenheer. Bij Ybenheer staat een monument dat herinnert aan de Joodse bewoners en hun uiteindelijke wegvoering naar Westerbork. Dit type monument komen we bij meerdere kampen tegen, maar hier zijn uitzonderlijk genoeg ook de Molukse bewoners genoemd. Dit ligt vermoedelijk aan de betrokkenheid van de lokale gemeenschap, die alle aspecten van het kamp inzichtelijk probeert te maken.

IMG_3006
Ingang kamp Ybenheer met links het monument. De twee bakstenen zuilen zijn de overblijfselen van de originele toegang tot het kamp.

De nog overgebleven sporen

Anders dan in kamp Oranje zijn er in kamp Ybenheer nog veel resten te vinden. De woonbarakken zijn bijna geheel verdwenen, maar door het hele kamp zijn resten bouwpuin te zien. Van de originele structuur van het kamp is weinig terug te vinden door de begroeiing. Zelfs de appèlplaats is niet meer dan een paadje in het bos.

IMG_3028
Appèlplaats met rechts van het pad de niet originele vlaggenmast.

Het enige herkenbare, de vlaggenmast, blijkt ook nog eens niet origineel te zijn, maar geleend uit kamp Oranje. Er waren echter wel allerlei gebouwen in kamp Ybenheer die dusdanig stevig gebouwd waren dat bij de sloop van het kamp verschillende resten van gebouwen en structuren zijn achtergebleven. Daarnaast ligt er overal bouwpuin.

img_3042.jpg
De vloer van het waterzuiveringsgebouw, met rechtsachter de aanvoerbuis van het water.

Naast de appèlplaats ligt de vloer van het waterzuiveringsgebouw met een deel van de leidingen en buizen nog aanwezig. Dit was het eerste gebouw dat in het kamp gebouwd was, omdat goed drinkwater nodig was om de kampbewoners gezond te houden en er in die tijd nog geen waterleiding was. Toen de waterleiding. in 1960 kwam werd een waterberging gemaakt om de druk te regelen, deze ligt verscholen onder een kunstmatige heuvel. Verderop staat nog een grote wasbak die in het kamp voor de beheerders woning stond.

IMG_3055
Drempel van het kantinegebouw, waar de sloop is opgegeven.

Tijdens de Molukse bewoning is het kamp flink uitgebreid. Sommige delen zoals de woonbarakken in het noordoostelijke deel zijn geheel verdwenen onder een fietspad dat dwars door het kamp gaat en achter het dijkje opgaat. Aan de zuidelijke rand van het kamp ligt nog de drempel van het kantinegebouw. De tegels zijn eraf gehaald, maar de verdere sloop is opgegeven. Aan de overkant van het pad ligt een dikke betonnen rand van een andere barak, waarschijnlijk het schooltje dat ook te weerbarstig was om geheel weg te halen. Dat de kinderen in het kamp naast een schooltje ook tijd hadden om te spelen blijkt uit een ander overblijfsel, de zandbak.

IMG_3064
De zandbakrand en vierkante depressie.

De vierkante depressie van de zandbak is nog goed te zien. De vorm is behouden zelfs waar de betonnen rand verdwenen is. Zoals de Molukse kinderen hier ooit speelde zo is het nu een speelparadijs voor kinderen die allemaal spannende ontdekkingen kunnen doen en kunnen fantaseren over wat er ooit was.

Conclusie

Ybenheer is een kamp dat nog redelijk veel sporen heeft en deze worden gelukkig in ere gehouden door de lokale gemeenschap en de eigenaar Natuurmonumenten. De geschiedenis maakt dit parkje tot een interessante plek. Het bezoek is als een speurtocht waar je steeds probeert de resten van het woonoord terug te vinden, geholpen door de informatieborden. Jammer genoeg was het boek over de kampen Oranje en Ybenheer direct uitverkocht. De schrijver Kees Timmerman heeft ons echter laten weten dat het boekje in te zien is in de bibliotheek van het Sophiahof te Den Haag. Extra reden dus om het Moluks Historisch Museum aldaar te bezoeken. De heer Timmermans hoopt dat er snel een tweede druk komt. Wij zien er in ieder geval naar uit.

Kamp Oranje: een mooi park.

Inleiding

Op onze tocht door Friesland en Drente was kamp Oranje één van de weinige kampen met een bewegwijzering. Een houten bordje wees ons in de goede richting. Kamp Oranje en het naastgelegen kamp Ybenheer zijn dan ook goed onderhouden en sinds kort voorzien van informatieborden, waarvan de feestelijke opening afgelopen 5 mei was.  Dorpsbelang Fochteloo en Natuurmonumenten spelen hier een grote rol in. En de lokale historicus Kees Timmerman schreef een boek over beide kampen dat op dezelfde dag uitkwam.

Het bezoek

BAT_Oranje_3_IMG_3005
De ingang van kamp Oranje.

De toegang tot kamp Oranje is uitnodigend met een klein parkeerplaatsje. Het informatiebord kan je niet ontgaan en deze zijn verspreid door het hele kamp. De borden geven informatie over alle gebruiksperioden en het is duidelijk dat het kamp veel verschillende bewoners heeft gehad. Het kamp werd in 1942 opgericht door de Nederlandse Arbeidsdienst voor vervangende dienstplicht. Na de oorlog werden er NSB-ers gevangen gezet, toen volgde de vrijwilligers die Indië wilden bevrijden. In 1950 kwamen de repatrianten uit voormalig Indië en daarna in 1951 kwamen de Molukse bewoners. Zij zouden het langste blijven tot 1962. Daarna kwam het terrein in handen van Natuurmonumenten.

BAT_Oranje_3_IMG_2945
Appèlplaats met rechts de vlaggenmast.

De appèlplaats is nog duidelijk te herkennen met de vlaggenmast. Het was warm weer en het veld lag te branden in de zon. Achter de appèlplaats ligt de brandvijver. Dit is nu een mooi stukje natuur met kikkers en libellen. Ernaast staat een bankje zodat je kunt genieten van de plek. Je voelt je dan ook meer in een parkomgeving dan in een voormalig kamp. Naast de paden is een bos met lage struiken en bramen en dus niet makkelijk toegankelijk. Gelukkig is er ook een kaart waarop de barakken staan afgebeeld. Want daar zie je niet zo snel iets van terug.

BAT_Oranje_3_IMG_2966
Bakstenen tussen de wortels van een omgevallen boom.

In de kluit van omgevallen bomen kun je de bouwresten nog terug zien.  De contouren van de barakken zijn echter niet terug te vinden. Kleine structuren zijn echter soms deels nog aanwezig, zoals de resten van waterputten.

BAT_Oranje_3_IMG_2991
Resten van een ronde waterput tussen de struiken.

Naast de plek waar de keukenbarak stond was een vierkante put te zien. Deze werd gebruikt om het vet van het afvalwater op te vangen.

BAT_Oranje_3_IMG_2998
Put om het vette afvalwater uit de keuken op te vangen.

In de boom achter op de foto hangt een stuk rails met een ijzeren staaf die gebruikt wordt om de bewoners er op te attenderen dat het eten klaar was. Of het de originele staaf betreft is niet duidelijk. Geluid maakte het in ieder geval wel.

Het mooie van kamp Oranje is dat het door de lokale gemeenschap wordt gesteund. Een naburige boer heeft zelfs een picknick bank geplaatst en nodigt de bezoeker langs op zijn bedrijf voor een glaasje melk. Nu ben ik allergisch voor melk dus dat hebben we maar even over geslagen. Het is een aangename plek geworden en ik denk dat er tussen al die bomen en struiken nog heel wat archeologische resten te vinden zijn.

BAT_Oranje_3_IMG_2940
Lokatie van een voormalige barak.

 

Wite Pael: een monument met een bankje.

Inleiding

Vorige week had ik een korte vakantie in het noorden van Nederland en dat is natuurlijk een uitgelezen kans om enkele kampen te bezoeken. In totaal heb ik samen met mijn vrouw line alle kampen in Friesland en Drente bezocht. In deze en de volgende blogs zal ik de individuele kampen bespreken.

Wite Pael monument en een PEN-huisje

IMG_4857
Het monument en het bijbehorende bankje.

Wite Pael ligt midden in het weidse landschap van Friesland. Je moet op de kaart weten waar je heen rijdt want het ligt ver buiten de bebouwde kom. En het monument rijd je zo voorbij. Op het monument staat in jaartallen de geschiedenis van het kamp. 1940-1941 werklozenkamp, 1942 kamp voor Joden, en 1951-1960 Ambonnezenkamp. Het bankje is geschonken door de lokale historische vereniging.

BAT_Wite_Pael_5_IMG_2777
Lokatie van voormalig kamp de Wite Pael.

Het is maar goed dat er een gedenkteken is want anders zou je het niet snel herkennen. De wegen lopen zelfs niet meer zoals zij vroeger liepen. Het kruispunt is verplaatst. en het kamp ligt niet meer in de bocht van de weg. Het asfalt wat je rechtsonder in beeld ziet is waarschijnlijk waar de oorspronkelijke weg heeft gelegen. Deze weg eindigt echter hier. Het huis is spiksplinternieuw en staat waar vroeger ongeveer de barakken, links na binnenkomst in het kamp, hebben gestaan. De schuur erachter staat dwars over het kamp. Rechts achter de haag is nog het dakje van een PEN-huisje te zien. Dit soort elektriciteitshuisjes zijn vaker te vinden bij de ingang van woonoorden. Het is echter niet duidelijk of deze daar toen ook al heeft gestaan. De topografische kaarten geven geen uitsluitsel want het huisje staat niet eens op de huidige kaart.

BAT_Wite_Pael_5_IMG_2775
PEN-huisje bij Wite Pael.

De foto doet echter vermoeden dat het huisje er langer staat dan de omgeving. Het zou onlogisch zijn om een dergelijk huisje midden tussen twee percelen in de bosjes te plaatsen. Wij hopen natuurlijk dat mensen die het kamp nog hebben gezien toen het in gebruik was, zich herinneren of dat PEN-huisje er toen al stond.