Kamp Mantinge vanuit de auto.

Inleiding

Het leven van een hedendaags archeoloog gaat niet altijd over rozen. Soms zit het weer tegen, zo koud dat je vingers geen pen kunnen vasthouden of zo warm dat je van schaduw naar schaduw loopt. Soms kun je niet een terrein op of kun je het terrein niet goed lokaliseren. Maar hier in Mantinge was er een ander obstakel, een grote hond (rottweiler) die los liep zonder een mens in zicht.  Nu staan rottweilers er om bekend dat zij hun plek en eigenaar verdedigen dus het leek ons niet veilig om uit te stappen. Maar ook vanuit de auto kun je observaties doen.

Kamp Mantinge

BAT_Mantinge_10_IMG_3114
Kamp Mantinge, totaal overbouwd.

Van het originele kamp konden wij vanuit de auto niets terugzien. Maar ik denk dat als we op de plek rond hadden gelopen we niet veel meer hadden gezien. Op de plaats waar kamp Mantinge lag zijn drie grote schuren gebouwd. Deze schuren zijn parallel aan elkaar gebouwd terwijl de originele plattegrond van het kamp een driehoekige indeling laat zien. De schuren hebben een dusdanige omvang dat er weinig kans is dat er nog sporen van het oude kamp zijn overgebleven. Hoogstens zouden er nog wat resten in de grond aanwezig kunnen zijn in het weilandje voor de schuren.

Het kamp Manting had namelijk op de korte zijde twee kleine barakken, die wat dichter bij de weg lagen. Een visuele inspectie van het weiland gaf ons echter geen aanleiding om te vermoeden dat er nog substantiële zaken te vinden zijn. In ons autootje waren we namelijk moedig genoeg om enkele keren heen en weer te rijden.

Het enige wat nog bij het originele kamp kan horen is de bomenrij achter de linker schuur. Op Google-earth is namelijk te zien dat deze bomenrij schuin op de huidige perceelgrenzen staat. En daarmee de driehoekige structuur van het kamp lijkt te volgen.

We besloten naar de zijkant van het kamp te rijden om te zien of daar nog iets te vinden was.

BAT_Mantinge_10_IMG_3116
De zij- en achterkant van kamp Mantinge.

Ook hier was eigenlijk niets terug te vinden. De bebouwing op het huidige terrein is nogal fors. En van de weg af is het niet goed toegankelijk. Het nemen van een goede foto werd bemoeilijkt door de vele begroeiing langs de weg.

BAT_Mantinge_10_Hek inzoom
Hek langs kamp Mantinge.

Het enige wat ons opviel was dat in het hek dat ongeveer naast het kamp moet hebben gelopen enkele hele grote palen zaten. Deze waren niet in verhouding tot de rest van het hek. Misschien gaat het hier om oude palen die ooit onderdeel uitgemaakt hebben van het originele hek.

Conclusie.

Op de plek van het kamp Mantinge is er weinig tot niets dat ons herinnert aan het verleden. Geen bordje of monument en de meeste sporen lijken uitgewist. We konden het kamp niet goed onderzoeken, maar de vraag is of een betreding van het terrein ons veel meer had geleerd.

 

Geesbrug achter het hek.

Inleiding

Na de onduidelijkheden over de kampen bij Ruinen – het lijkt nu duidelijk dat het kamp dat ik Stuifzand noemde eigenlijk Ruinen is en Stuifzand ten noorden van Hoogeveen ligt (ook met dank aan Julia Cepat) – is het fijn om een kamp te bezoeken waar geen twijfel over bestaat. Aan de wegkant is een monument voor de Joodse gevangenen uit de Tweede Wereldoorlog. Jammer genoeg is er niets dat herinnert aan de Molukse bewoning.

Het kamp bezoek op een afstandje

BAT_Geesbrug_13_IMG_3093
Kamp Geesbrug gezien van achter het hek.

Kamp Geesbrug is tegenwoordig een varkens vermeer-bedrijf. De eigenaar was niet thuis, maar had zijn telefoonnummer op de deur hangen. Dus belden wij hem op om te vragen of het goed was dat we even rondkeken en foto’s maakten. De boer was heel vriendelijk, maar om hygiënische redenen mochten we niet voorbij het hek. Dit hebben we dan ook niet gedaan.

Het zicht op de voormalige barakken was goed, maar we konden niet zien of er nog andere elementen uit de tijd van het kamp overgebleven zijn. De structuur van het kamp is nog aanwezig maar er is van alles bij gebouwd en verbouwd.

kaart geesbrug1994-2000
Geesbrug links op de topografische kaart van 1994 en rechts op de topografische kaart van 2000.

De oude barakken die in v-vorm tegenover elkaar lagen zijn nog aanwezig, wel omgebouwd tot schuur. De gebouwen die aan beide zijden van de ingang staan zijn volledig herbouwd. En er zijn drie lange schuren toegevoegd. De schuur op die op de foto achter het varken staat is de middelste schuur.

Om het terrein lag een bossage die nog zou kunnen stammen uit de tijd van de Molukse bewoning. Jammer genoeg nam deze het zicht weg van het binnenterrein zodat we weinig informatie konden verzamelen door er omheen te lopen.

BAT_Geesbrug_13_IMG_3099
Bossage om het terrein van kamp Geesbrug.

 

Conclusie

Het kamp Geesbrug is nog deels aanwezig, alhoewel helemaal in aangepaste vorm. Alles is verbouwd om het geschikt te maken voor het houden van varkens. Er is wel een monument, maar niet voor de Molukkers. Ook wordt er nergens herinnert aan het andere gebruik van het kamp, eerst als arbeiderskamp, en later voor dienstweigeraars en evacuees. Het Joodse monument zorgt ervoor dat de lokatie van het kamp Geesbrug niet vergeten wordt. Aan ons de taak om het andere gebruik van deze plek ook niet te doen vergeten.

Is Stuifzand dan toch Ruinen…

Inleiding

In de vorige blog dacht ik kamp Stuifzand te beschrijven en kon ik kamp Ruinen niet vinden. De heer Schonewille gaf echter een andere interpretatie. Volgens hem heb ik kamp Ruinen beschreven en ligt kamp Stuifzand aan de Wijsterseweg in Stuifzand ten noorden van Hoogeveen. Ik was dit laatste kamp ook al tegengekomen, maar kon geen informatie vinden over Molukse bewoning.

Vraag aan de lezer

Daarom vraag ik nu aan de lezers: zijn er nog oud-bewoners van beide kampen die uitsluitsel kunnen geven over de locaties van kamp Ruinen en Stuifzand?

De mogelijke locaties die we nu hebben zijn;

Screen Shot 2018-08-18 at 17.33.13
Mogelijke locatie kamp Ruinen zoals voorgesteld door de Heer Schonewille. En door mij in de vorige blog omschreven als Stuifzand.

Kamp Ruinen zou volgens de heer Schonewille liggen aan de Ruinerweg 18 ten zuiden van Ruinen. Daar bevindt zich nu Van Harte Recreatiecentrum.

Screen Shot 2019-09-09 at 11.51.29
De locatie van kamp Stuifzand zoals voorgesteld door de heer Schonewille.

De locatie van kamp Stuifzand zou dan ten noordoosten van het gehucht Stuifzand zijn. Ongeveer waar de Wijsterseweg overgaat in de Vamweg.  Over de mogelijke locatie van Stuifzand heeft ook de heer Timmermans een idee. Hij schrijft: “Op bijna 3 kilometer ten O.N.O van Stuifzand lag een kamp van de werkverschaffing dat een aantal jaren na de oorlog nog intact was. Het heette kamp Gijsselte en lag op de kruising van de Domeinweg en het fietspad van Echten naar Pesse.” Dit is dus een andere lokatie dan die van de heer Schonewille.

Door de vele werkkampen in de omgeving is het dus moeilijk om uitsluitsel te geven puur en alleen op kaartaanduidingen van kampen. En het feit dat kampen regelmatig herbenoemd werden als ze als Moluks woonoord gingen dienst doen, maakt de zaak niet eenvoudiger.

Ten slotte

Het zou voor ons onderzoek goed zijn om hier uitsluitsel over te krijgen. We proberen namelijk een zo volledig mogelijk beeld van alle voormalige woonoorden te vinden. En zoals blijkt is de informatie niet altijd eenduidig.  Wij kunnen meegaan met de informatie die de heer Schonewille heeft verstrekt. Daarnaast zouden wij graag van oud bewoners willen horen over deze woonoorden. Beide kampen zijn namelijk slecht terug te vinden in de verschillende bronnen zoals het internet en krantenarchieven. Wij hopen U reactie tegemoet te zien.

Ruinen, Kamp Stuifzand en….

Inleiding

Kamp Stuifzand in Ruinen ligt zoals de meeste kampen ver van de bebouwde kom en we reden er dan ook heen zonder het plaatsje Ruinen te zien. Kamp Stuifzand is makkelijk te vinden als je weet waar het is. Maar de vraag blijft waar ligt kamp Ruinen en is dit wel ooit een echt kamp geweest. Op de CAS-lijst van de kampen staan twee kampen: nr 11 Ruinen en nr 12 Stuifzand. Stuifzand is te vinden. En ik heb tijdens een middag bij het Moluks Historisch Museum een voormalig inwoonster van Stuifzand gesproken, dus dat kamp bestaat. Deze bewoonster wist echter niks van een tweede kamp en daar is ook in andere bronnen niets over te vinden. Is kamp 11 nooit in gebruik geweest en bestaat het alleen op de CAS-lijst? Waarschijnlijk wel, daarom kan ik hier beter schrijven over wat we wel weten, kamp Stuifzand.

BAT_Stuifzand_12_IMG_3081
Kamp Stuifzand, nu een rustig recreatieoord met stenen huisjes.

Kamp Stuifzand

Toen wij Stuifzand bezochten was de beheerder jammer genoeg niet aanwezig. Er stond op een bordje namelijk dat hij graag vertelde over het verleden van de plek. Wij gingen er maar vanuit dat deze meneer het niet erg zou vinden als we zelf zouden rondkijken. De vakantiehuisjes zijn duidelijk nieuwbouw, maar staan op eenzelfde wijze aan het centrale veld als de voormalige barakken. De driehoeksvorm met aan de smalste zijde geen bebouwing is duidelijk herkenbaar. Dit wordt versterkt doordat het midden terrein open is gebleven. Van de vijver, die op meerdere kampen aanwezig was om mogelijke brand te blussen, was niet meer zichtbaar in het landschap. Er was wel een put aanwezig, maar uit welke tijd deze stamt is niet duidelijk.

BAT_Stuifzand_12_IMG_3083
Put in het midden van het grasveld.

Bij de ingang lijkt nog een oude paal van de toegangspoort aanwezig te zijn.

hek
Paal bij de ingang van het kamp.

 

Conclusie

De structuur van kamp Stuifzand is nog aanwezig, maar de sfeer is totaal veranderd. Hier en daar zijn nog elementen van het oude kamp terug te herkennen. De Molukse bewoning wordt nergens genoemd, maar misschien had de beheerder daar over kunnen vertellen.