Kamp Oranje: een mooi park.

Inleiding

Op onze tocht door Friesland en Drente was kamp Oranje één van de weinige kampen met een bewegwijzering. Een houten bordje wees ons in de goede richting. Kamp Oranje en het naastgelegen kamp Ybenheer zijn dan ook goed onderhouden en sinds kort voorzien van informatieborden, waarvan de feestelijke opening afgelopen 5 mei was.  Dorpsbelang Fochteloo en Natuurmonumenten spelen hier een grote rol in. En de lokale historicus Kees Timmerman schreef een boek over beide kampen dat op dezelfde dag uitkwam.

Het bezoek

BAT_Oranje_3_IMG_3005
De ingang van kamp Oranje.

De toegang tot kamp Oranje is uitnodigend met een klein parkeerplaatsje. Het informatiebord kan je niet ontgaan en deze zijn verspreid door het hele kamp. De borden geven informatie over alle gebruiksperioden en het is duidelijk dat het kamp veel verschillende bewoners heeft gehad. Het kamp werd in 1942 opgericht door de Nederlandse Arbeidsdienst voor vervangende dienstplicht. Na de oorlog werden er NSB-ers gevangen gezet, toen volgde de vrijwilligers die Indië wilden bevrijden. In 1950 kwamen de repatrianten uit voormalig Indië en daarna in 1951 kwamen de Molukse bewoners. Zij zouden het langste blijven tot 1962. Daarna kwam het terrein in handen van Natuurmonumenten.

BAT_Oranje_3_IMG_2945
Appèlplaats met rechts de vlaggenmast.

De appèlplaats is nog duidelijk te herkennen met de vlaggenmast. Het was warm weer en het veld lag te branden in de zon. Achter de appèlplaats ligt de brandvijver. Dit is nu een mooi stukje natuur met kikkers en libellen. Ernaast staat een bankje zodat je kunt genieten van de plek. Je voelt je dan ook meer in een parkomgeving dan in een voormalig kamp. Naast de paden is een bos met lage struiken en bramen en dus niet makkelijk toegankelijk. Gelukkig is er ook een kaart waarop de barakken staan afgebeeld. Want daar zie je niet zo snel iets van terug.

BAT_Oranje_3_IMG_2966
Bakstenen tussen de wortels van een omgevallen boom.

In de kluit van omgevallen bomen kun je de bouwresten nog terug zien.  De contouren van de barakken zijn echter niet terug te vinden. Kleine structuren zijn echter soms deels nog aanwezig, zoals de resten van waterputten.

BAT_Oranje_3_IMG_2991
Resten van een ronde waterput tussen de struiken.

Naast de plek waar de keukenbarak stond was een vierkante put te zien. Deze werd gebruikt om het vet van het afvalwater op te vangen.

BAT_Oranje_3_IMG_2998
Put om het vette afvalwater uit de keuken op te vangen.

In de boom achter op de foto hangt een stuk rails met een ijzeren staaf die gebruikt wordt om de bewoners er op te attenderen dat het eten klaar was. Of het de originele staaf betreft is niet duidelijk. Geluid maakte het in ieder geval wel.

Het mooie van kamp Oranje is dat het door de lokale gemeenschap wordt gesteund. Een naburige boer heeft zelfs een picknick bank geplaatst en nodigt de bezoeker langs op zijn bedrijf voor een glaasje melk. Nu ben ik allergisch voor melk dus dat hebben we maar even over geslagen. Het is een aangename plek geworden en ik denk dat er tussen al die bomen en struiken nog heel wat archeologische resten te vinden zijn.

BAT_Oranje_3_IMG_2940
Lokatie van een voormalige barak.

 

Wite Pael: een monument met een bankje.

Inleiding

Vorige week had ik een korte vakantie in het noorden van Nederland en dat is natuurlijk een uitgelezen kans om enkele kampen te bezoeken. In totaal heb ik samen met mijn vrouw line alle kampen in Friesland en Drente bezocht. In deze en de volgende blogs zal ik de individuele kampen bespreken.

Wite Pael monument en een PEN-huisje

IMG_4857
Het monument en het bijbehorende bankje.

Wite Pael ligt midden in het weidse landschap van Friesland. Je moet op de kaart weten waar je heen rijdt want het ligt ver buiten de bebouwde kom. En het monument rijd je zo voorbij. Op het monument staat in jaartallen de geschiedenis van het kamp. 1940-1941 werklozenkamp, 1942 kamp voor Joden, en 1951-1960 Ambonnezenkamp. Het bankje is geschonken door de lokale historische vereniging.

BAT_Wite_Pael_5_IMG_2777
Lokatie van voormalig kamp de Wite Pael.

Het is maar goed dat er een gedenkteken is want anders zou je het niet snel herkennen. De wegen lopen zelfs niet meer zoals zij vroeger liepen. Het kruispunt is verplaatst. en het kamp ligt niet meer in de bocht van de weg. Het asfalt wat je rechtsonder in beeld ziet is waarschijnlijk waar de oorspronkelijke weg heeft gelegen. Deze weg eindigt echter hier. Het huis is spiksplinternieuw en staat waar vroeger ongeveer de barakken, links na binnenkomst in het kamp, hebben gestaan. De schuur erachter staat dwars over het kamp. Rechts achter de haag is nog het dakje van een PEN-huisje te zien. Dit soort elektriciteitshuisjes zijn vaker te vinden bij de ingang van woonoorden. Het is echter niet duidelijk of deze daar toen ook al heeft gestaan. De topografische kaarten geven geen uitsluitsel want het huisje staat niet eens op de huidige kaart.

BAT_Wite_Pael_5_IMG_2775
PEN-huisje bij Wite Pael.

De foto doet echter vermoeden dat het huisje er langer staat dan de omgeving. Het zou onlogisch zijn om een dergelijk huisje midden tussen twee percelen in de bosjes te plaatsen. Wij hopen natuurlijk dat mensen die het kamp nog hebben gezien toen het in gebruik was, zich herinneren of dat PEN-huisje er toen al stond.